De Stock Monitoring Tool (SMT) van het FAGG wordt vanaf 2026 een verplicht dagelijks rapporteringsinstrument voor ziekenhuisapotheken voor de voorraden en verbruiken van (bijna) alle voorschriftplichtige en/of terugbetaalde geneesmiddelen. De Vlaamse Vereniging van Ziekenhuisapothekers stelt zich ernstige vragen bij de proportionaliteit, werkbaarheid en kosteneffectiviteit van de huidige SMT plannen.
De Vlaamse Vereniging van Ziekenhuisapothekers onderschrijft het belang van een nauwgezette opvolging van stockbreuken die een structureel probleem blijven binnen de geneesmiddelenbevoorrading. Ondanks de inspanningen van vele partijen komen ziekenhuisapothekers nog te vaak in situaties waarin essentiële geneesmiddelen tijdelijk niet beschikbaar zijn. Dat vraagt telkens weer om snelle interne definiëring van prioritaire patiëntprofielen, substitutie, import en communicatie met artsen en/of patiënten. In de dagelijkse praktijk betekent dit kortom extra werkdruk en vraagt het flexibiliteit van zowel de patiënt, de voorschrijver als de apotheker.
Om dit aanhoudende probleem beter in kaart te brengen en te kunnen anticiperen op tekorten, ontwikkelde het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG), met steun van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke, de Stock Monitoring Tool (SMT). Tegelijk blijven ook de bestaande initiatieven verder hun waarde bewijzen: de werkgroep stockbreuken en de ad hoc taskforces geneesmiddelentekorten, waarin ziekenhuisapothekers vertegenwoordigd zijn, leveren uitstekend werk. Via het nationaal platform Farmastatus (www.farmastatus.be) worden tekortmeldingen door de industrie geregistreerd en opgevolgd, wat al bijdroeg tot meer transparantie en snellere besluitvorming.
Van pilootfase naar verplichte rapportering
De SMT ging in november 2023 van start met een pilootfase. In die periode werden voorraadgegevens van een beperkte lijst geneesmiddelen (ongeveer 20) opgevolgd via wekelijks gerapporteerde cijfers. Die fase werd op 15 december 2025 afgerond. Vanaf 1 januari 2026 wordt de SMT geïntegreerd in Farmastatus, en moeten alle actoren in de bevoorradingsketen (dus ook de ziekenhuisapotheken) verplicht dagelijks rapporteren. Het Koninklijk Besluit dat deze verplichting vastlegt, is in opmaak, met een geplande inwerkingtreding op 1 juli 2026, na een implementatieperiode van zes maanden.
Voor ziekenhuisapotheken betekent dit dat er voortaan dagelijks gegevens zullen moeten worden doorgestuurd over:
- de beschikbare stock aan het einde van de dag;
- de hoeveelheid verstrekte geneesmiddelen die dag.
Het gaat daarbij om alle voorschriftplichtige en/of terugbetaalde geneesmiddelen, aangevuld met bepaalde vrij afgeleverde producten binnen dezelfde ATC-code. Zo’n verplichting kan enkel praktisch haalbaar zijn als er automatische berekeningen van verstrekte geneesmiddelen en automatische koppelingen worden ontwikkeld tussen de ziekenhuisinformatiesystemen en de overheidsplatformen. Manuele rapportering van voorraad en verstrekte geneesmiddelen voor duizenden referenties is immers niet realistisch.
Kritische kanttekeningen
De Vlaamse Vereniging van Ziekenhuisapothekers onderschrijft volledig het belang van tijdige detectie van stockbreuken en waardering voor initiatieven die de bevoorradingszekerheid versterken. Tegelijk plaatsen we kritische kanttekeningen bij de proportionaliteit en haalbaarheid van het voorgestelde systeem.
Onze vraag aan de beleidsmakers blijft om te werken met een dynamische lijst van kritische geneesmiddelen, zoals eerder met succes toegepast tijdens de COVID-periode. Een gerichte aanpak levert immers meer relevante informatie op, met minder administratieve belasting voor de apotheken.
Daarnaast pleiten we voor een formele evaluatie van het pilootproject: hoeveel tekorten zijn effectief vermeden door de dagelijkse opvolging van de beperkte lijst geneesmiddelen? Die analyse is cruciaal om te bepalen of de nieuwe verplichting de verwachte meerwaarde biedt.
In een tijd waarin middelen schaars zijn en ziekenhuizen onder zware druk staan, is het moeilijk te begrijpen dat deze maatregel in zijn huidige vorm als absolute prioriteit wordt beschouwd. Toch blijven de ziekenhuisapothekers bereid om constructief mee te werken aan oplossingen die echt bijdragen tot een betere beschikbaarheid van geneesmiddelen — mits ze werkbaar, efficiënt en kosteneffectief zijn.
---
Copyright foto AZ Turnhout